16 đặc sản Sapa Lào Cai – Cập nhật 2017

09:57:03 | 11/01/2018

Đặc sản Sapa nổi tiếng bởi là các loại rau đặc trưng vùng ôn đới như súp lơ trắng, bông cải xanh, củ cải đỏ và đặc biệt là su su, … Món rau đặc biệt của Sa Pa là “ngồng”, tức là phần thân đã đâm hoa của những cây rau già. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ chia sẻ cho bạn các đặc sản nổi tiếng của Sapa.

 

1. Ngọt thơm mận hậu Bắc Hà

Có lẽ những món quả chua là món ăn vặt khoái khẩu nhất với con gái, mình cũng không ngoại lệ, trong số đó phải kể đến quả mận. Mình luôn mong đến mùa hè để được thưởng thức những quả mận giòn tan, thơm ngon. Trước đây, mỗi khi có người quen đi chơi Sa Pa về là mình chỉ “hóng” mận cho bằng được, mận Sa Pa ăn ngon, giòn và có cảm giác rất tươi. Khác với mận hậu đỏ hay mận cơm, mận hậu Sa Pa xanh và rất to, ăn thơm và ngọt chứ không chua gắt.

Cây mận là một trong những giống cây thường thấy ở các tỉnh thuộc biên giới phía Bắc nước ta. Nếu như mận Lào Cai, Lạng Sơn có màu hồng đỏ, thì mận Bắc Hà lại có vỏ màu xanh; mỗi loại có hương vị riêng và màu sắc khác nhau. Bắc Hà là một huyện vùng cao, nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Lào Cai, cách thị xã Lào Cai khoảng 70km. Khí hậu nơi đây cũng giống như ở Sapa, luôn trong lành và mát mẻ nên rất thích hợp để trồng mận.

dac-san-sapa-lao-cai-1

 

Từ tháng giêng âm lịch, cả thung lũng Bắc Hà phủ màu trắng của hoa mận. Nếu đến Bắc Hà và thời điểm này, các bạn sẽ có dịp chiêm ngưỡng vẻ đẹp tinh khôi của hoa mận điểm xuyết trong bức tranh núi rừng Tây Bắc hùng vĩ. Mùa mận bắt đầu chín ở Bắc Hà vào tháng 5 và chín rộ vào tháng 6, tháng 7.

Mận hậu Bắc Hà khi chín thì quả mận hơi ngả sang màu vàng nhạt, ngoài ra không biến đổi màu vỏ ngoài nên nhiều người tưởng là quả còn xanh nhưng ruột lại rất ngọt. Một đặc điểm nữa của mận Bắc Hà là độ róc hạt. Mận là thứ quả ngon, có tác dụng bồi bổ sức khoẻ, chứa nhiều các chất canxi, sắt… giúp bộ máy tiêu hoá hoạt động tốt hơn.

Mua mận Bắc Hà ở đâu?

Vào khoảng đầu tháng 5, ở Sa Pa đã xuất hiện mận đầu mùa nhưng quả vẫn còn xanh nên ăn chưa được ngon. Mận ngon nhất và khoảng tháng 6 đến tháng 7. Mận được người dân bán phổ biến ở Sa Pa nên các bạn có thể mua dễ dàng. Khi bán, người ta sẽ cho mận vào trong rọ để dễ bảo quản, mỗi rọ khác nhau sẽ chênh lệch số cân khác nhau, các bạn nên mang cân xách tay đi để kiểm tra.

2. Hương vị độc đáo của nấm chân chim Bắc Hà

Mình rất thích ăn nấm, đặc biệt là các loại nấm tươi như nấm hương, nấm đông cô, nấm kim châm, nấm hải sản… Trong chuyến du lịch Sa Pa vừa rồi, mình có dịp được thưởng thức thêm một loại nấm mới có tên gọi đặc biệt là nấm chân chim. Nếu các bạn là một tín đồ của món nấm như mình thì nhất định nên thử món nấm độc đáo này một lần.

Nấm chân chim còn gọi là nấm phiến chẻ – một sản phẩm độc đáo chỉ có ở Bắc Hà (Lào Cai) nên các bạn rất khó tìm thấy ở vùng miền khác. Nấm không những có giá trị dinh dưỡng cao mà còn là một loại dược liệu quý. Nhìn bề ngoài của nấm khá dễ nhận biết ở chỗ chúng không có cuống, mũ dạng quạt – vỏ hến, có lớp lông mịn màu trắng xám phủ ngoài, mép mũ hơi cuộn vào trong. Thịt nấm có màu trắng, mặt dưới là những phiến nấm, khi non thì có màu trắng, khi già thì chuyển màu hồng thịt. Ngoài giá trị dinh dưỡng cao, nấm ăn rất ngon bởi vị thơm ngọt đặc biệt.

Nấm chân chim mọc trên gỗ

Nấm chân chim mọc trên gỗ

Nấm được để trong gùi hoặc bày trên các tấm vải, trải trên thảm cỏ, được bán với giá rất bình dân. So với các loại rau xanh ở chợ, nấm chân chim luôn được bán hết nhanh nhất. Người ta thường mua nấm về xào hoặc nấu canh với thịt. Mình thích nhất là ăn canh nấm nấu thịt lợn nạc, húp bát canh ấm vào một buổi tối se lạnh ở vùng cao khiến mình cảm thấy thư thái hơn. Nếu có dịp về Lào Cai, các bạn chớ quên đến phiên chợ vùng cao Bắc Hà để mua nấm chân chim đặc biệt chỉ có ở vùng biên giới này về làm quà cho người thân và chế biến những món ăn mình thích.

Nấm chân chim mùa thu hoạch

Nấm chân chim mùa thu hoạch

Mùa nào có bán nấm chân chim?

Mặc dù nấm chân chim được bà con nuôi trồng chủ động, nhưng vẫn còn mang tính chất sơ khai và mang tính may rủi nhiều. Những khúc gỗ còn lớp vỏ ngoài được bà con để nơi râm mát và ẩm, như quanh nhà, bìa rừng… Mùa hè nóng ẩm là điều kiện thời tiết thuận lợi cho nấm phát triển mạnh. Khi nấm mọc thành đám dày đặc thì thu hoạch được.

Nếu các bạn ghé qua Sa Pa vào mùa hè, thăm chợ Bắc Hà thì nhớ mua ít nấm chân chim về làm quà nhé.

3. Mọc cốm thơm ngon của người Tày

Mình có nghe giới thiệu rằng người Tày có nhiều món ngon được chế biến từ hạt cốm nhưng chưa có dịp được thưởng thức. Nếu bạn nào đi Sa Pa mà thấy món này thì chia sẻ để mọi người cùng biết nhé.

Từ nguyên liệu quen thuộc là cốm, người dân tộc Tày đã chế biến thành nhiều món ăn đặc sản như: Cơm cốm, mọc cốm, cốm ép… Mỗi độ thu về, các gia đình người Tày thường chế biến món cơm cốm “khẩu mẩu” với các nguyên liệu đơn giản như gạo nếp cái, gạo nếp nương. Sau khi chọn được bông lúa thơm ngon, chắc mẩy thì phải sấy thật khéo để tạo ra những mẻ cốm mới. Để cốm thơm ngon, người Tày thường làm lò sấy riêng. Sấy xong thì cho vào máng, dùng chày dài giã bằng tay, giã chừng bốn lượt là được.

Người Tày thường chế biến cốm theo những cách phổ biến như cơm cốm, cốm ép và mọc cốm. Theo những người phụ nữ Tày, sau khi giã cốm xong, xảy hết cám, tấm, trấu thì được hạt cốm nguyên. Người ta thường dùng tay nắm lại thành khối sao cho khi buông tay nó lại tự bung ra thì cơm cốm mới ngon và đạt chuẩn.

Cốm ép được để vào lá dong, dùng nước nóng hoặc nước luộc vịt tưới ướt đều rồi gói lại, đặt lên tấm ván, đè một tấm ván nữa ở trên. Người ta dùng sức hai cánh tay ép mạnh hoặc dùng sức nặng, có khi ngồi hẳn lên tấm ván một lúc, cho gói cốm hình vuông dẹt mỏng, thành từng lớp, quyện chặt với nhau.

dac-san-sapa-lao-cai-4

Món mọc cốm được coi là cầu kỳ và hấp dẫn hơn cả. Người ta làm mọc cốm bằng cách lấy phần thịt lẫn da dày mỡ của một con vịt béo, thái từng miếng mỏng và dài, phần cổ, xương sống, cánh, xương… đem băm viên nhuyễn, dùng làm nhân, xào cho chín tới. Tiếp đó, người ta cho cốm vào lá dong, cho nhân vào giữa khối cốm, túm lá lại, dùng lạt buộc, rồi cho vào nồi hấp cách thủy hoặc xếp vào chõ đồ để các hạt cốm ngấm gia vị, dẻo dính liền nhau, tạo nên sự hấp dẫn cho món ăn.

Khi nào có món mọc cốm?

Tuy mình chưa được thưởng thức nhưng cốm thường món ăn này thường được chế biến vào mùa thu, nếu các bạn đến Sa Pa, Lào Cai vào thời điểm này thì đừng quên thưởng thức món ăn hấp dẫn này của người dân tộc Tày nhé. Các bạn thử lên chợ phiên Bắc Hà xem sao, có thể tìm được mọc cốm và nhiều món ăn hấp dẫn khác nữa đấy.

4. Ngọt mát rau cải mèo Sa Pa

Ở Sapa có giống cải mèo luôn xanh tươi, ăn rất giòn và mang hương vị đặc biệt. Khi thưởng thức, cảm nhận đầu tiên là vị đắng mát, sau đó các bạn có thể cảm nhận vị ngọt đầu lưỡi. Cải mèo thuộc hàng rau có bẹ, lá dài, có màu xanh đậm, viền lá xoăn như có gai, có loại có lông và có loại thân trơn không lông. Cải mèo được trồng nhiều ở các khu vườn vùng cao của người Mông và trở thành thức ăn chính của họ hàng ngày.

Rau cải mèo Sa Pa của người Mông

Rau cải mèo Sa Pa của người Mông

Theo kinh nghiệm của người Mông thì loại rau cải mèo nhỏ với lớp lá có lông li ti màu trắng thì chế biến ngon hơn loại lớn. Khi du lịch Sa Pa chưa phát triển, đồng bào thường trồng cải mèo để ăn chứ không đem bán. Người dân địa phương có thói quen không trồng rau thành hàng luống mà cứ rải hạt giống ra ven nương, đồi để mọc tự nhiên, vì lẽ đó mà cây cứ thế lớn lên, xanh tốt. Người ta có thể nhìn thấy cải mèo trên khắp các vùng đất đồi thấp, dù là vùng đất xấu, nên rau cải mèo còn được gọi vui là loài rau vượt khó. Dù thời tiết đông giá khắc nghiệt ở vùng núi nhưng chúng vẫn sinh trưởng khỏe và chống chịu sâu bệnh tốt.

Cải mèo Sa Pa được nướng cùng thịt xiên

Cải mèo Sa Pa được nướng cùng thịt xiên

Cải mèo thường được chế biến thành rau cải xào mỡ đông, thêm tí gừng để ăn trong tiết trời Tây Bắc lạnh tê người, cải mèo cũng có thể được luộc rồi chấm với nước tương, ăn rất ngon và đưa cơm hay đặc biệt ở Sa Pa có món thịt nướng xiên cuốn cải rất ngon. Cách chế biến đơn giản mà ngon nhất là thái nhỏ, giã gừng, đổ nước vào đun sôi và nêm nếm là có một bát canh nóng hổi. Ngoài ra, người ta có thể nấu cùng với thịt gà băm nhỏ để cảm nhận chất ngọt của thịt gà cùng vị ngọt mát trong tô canh cải ấm nóng. Điều đặc biệt, dù chế biến bằng cách nào thì người nấu chỉ vặn tròn để ngắt rau thành từng đoạn thay vì lấy dao thái để đảm bảo giữ nguyên hương vị ngọt tự nhiên của cải.

Cải mèo Sa Pa bán vào mùa nào?

Các rau họ cải nói chung phát triển mạnh vào mùa đông và mùa xuân. Nếu đến tham quan Sa Pa vào thời điểm này, các bạn sẽ mua được những bó cải mèo tươi ngon và còn được thưởng thức những bát canh cải ngọt ngào, ấm nóng của người dân tộc. Ngoài ra, nếu đi dạo Sa Pa vào buổi tối, các bạn còn được thưởng thức xiên nướng Sa Pa, trong có có món xiên thịt cuốn cải mèo rất độc đáo.

5. Lạ miệng với thịt gừng Nùng Dín

Phiên chợ Bắc Hà có nhiều sản vật độc đáo của người miền cao, trong đó mình rất ấn tượng với món thịt gừng của người Nùng Dìn. Đúng như tên gọi, đây là món ăn được chế biến với rất nhiều gừng nên mùi thơm rất đặc trưng, ăn vào mùa lạnh rất thích.

dac-san-sapa-lao-cai-9

Hàng năm, mỗi dịp Tết đến, người Nùng Dín lại mổ lợn đón xuân. Nhà nhà đều chuẩn bị thịt để chế biến các món ăn cho mấy ngày Tết. Ngoài món thịt làm nhân bánh thì người Nùng Dín còn làm thêm món thịt gừng (hay còn gọi là nứt sinh theo tiếng Nùng Dín). Thịt gừng đơn giản, dễ chế biến nhưng lại chứa đựng những hương vị rất độc đáo.

Để làm món thịt gừng, người dân ở đây đã tận dụng tất cả các loại xương từ xương sống, xương sườn đến thủ tươi nguyên (không rửa qua nước) đem băm nhỏ. Tiếp đó, người ta phải giã nhỏ rất nhiều gừng và vắt bớt nước. Đem trộn tất cả xương băm, gừng, muối cùng nhau và bóp thật nhuyễn. Khi bóp, pha thêm một chút rượu vừa phải để bảo quản và giữ được hương vị của thức ăn được lâu hơn. Thịt được cho vào chum có men bóng rồi đổ nước, giữ nhiệt độ để thức ăn không bị chuyển màu. Cuối cùng dùng tấm ni lông đậy kín miệng chum buộc chặt, khi dùng mới lấy ra chế biến.

dac-san-sapa-lao-cai-8

Người Nùng Dín thường ăn món này theo hai cách: Hấp hoặc nấu. Nếu hấp thì cho thêm nước, hạt tiêu, rau thơm để món ăn toả mùi thơm hấp dẫn hơn. Còn nếu nấu thì đổ thêm một lượng nước tương ứng với lượng thức ăn đun chín tới, cho thêm gia vị, hạt tiêu hoặc rau cần tây. Nếu không ăn được xương thì có thể trộn cơm với nước thịt này cũng rất ngon miệng.

Ăn thịt gừng của người Nùng Dín ở đâu?

Đây là một món ăn thường có vào mùa lạnh của người Nùng Dín. Nhất là những dịp giáp Tết, người dân lại mổ lợn để chế biến các món ăn đón Tết. Nếu các bạn tham gia phiên chợ Bắc Hà và những dịp này, chắc chắn các bạn sẽ được thưởng thức món thịt gừng hấp dẫn và độc đáo. Chợ phiên Bắc Hà thường họp vào ngày Chủ nhật hàng tuần từ sáng sớm cho tới 2 giờ chiều.

6. Bắt mắt với xôi bảy màu Nùng Dín

Đến Lào Cai, các bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những thúng xôi bảy màu thơm dẻo và rực rỡ. Trông những thúng xôi rất bắt mắt với nhiều màu sắc sặc sỡ nhưng hoàn toàn được làm bằng những nguyên liệu dễ kiếm từ cỏ cây, hoa lá. Vì vậy, các bạn đừng ngần ngại mà hãy mua ngay cho mình một gói xôi bảy màu để thưởng thức chút hương vị giản dị của người miền cao.

Xôi bảy màu là món ăn của người Nùng Dín (Mường Khương, Lào Cai). Món ăn này trước đây chỉ có trong những ngày lễ Tết. Với giá trị ẩm thực mang yếu tố tâm linh sâu sắc, mỗi màu xôi là màu của một tháng trong cuộc chiến diễn ra từ tháng 1 đến tháng 7 năm xưa.

Người vùng cao cho rằng màu xanh lá chuối là màu của mùa xuân, màu đỏ thẫm là biểu tượng cho máu của những người đã anh dũng hi sinh tại nơi đây, màu vàng biểu tượng cho sự đau thương li tán, màu đỏ tươi chính là biểu tượng cho chiến thắng hào hùng của người Nùng Dín…

Một trong những điều đặc biệt mang lại sự khác lạ cho món xôi này chính là sự kết hợp khéo léo giữa màu sắc mà chỉ có những người phụ nữ Nùng Dín mới có thể tạo ra. Họ không dùng bất cứ thứ phẩm màu tổng hợp nào, chỉ tận dụng lá cây đỏ đen, cây hoa vàng, lá cảm hay nghệ.

dac-san-sapa-lao-cai-10

Để nấu xôi, người ta chọn gạo nếp nương trồng trên những nương rẫy, hạt to tròn và hương thơm ngọt ngào, hấp dẫn. Gạo được đem ngâm kỹ, đãi sạch, ướp màu rồi đồ trong chừng 2 giờ. Với kinh nghiệm lâu năm, người Nùng Dín không cho muối vào gạo khi nấu để giữ màu xôi luôn tươi. Người Nùng Dín quan niệm rằng các ngày lễ, tết nếu ăn xôi bảy màu thì mọi điều may mắn, tốt lành sẽ đến. Giờ đây, xôi bảy màu được bán rộng rãi cho khách du lịch ở Sa Pa, các bạn có thể dễ dàng tìm mua xôi bảy màu và thưởng thức “tác phẩm màu sắc” độc đáo này. Xôi bảy màu thường ăn kèm với muối vừng đen hay “sang chảnh” hơn là với thịt gà rừng nướng.

Mua xôi bảy mà ở đâu?

Xôi bảy màu được bày bán khá nhiều tại chợ phiên Bắc Hà và được tập trung lại thành một khu. Nhận biết những người bán xôi khá đơn giản bởi họ luôn có 1 đến 2 chiếc gùi đậy kín trước mặt, một gùi đựng xôi, gùi còn lại đựng mèn mén.

Chợ phiên Bắc Hà thường họp vào ngày Chủ nhật hàng tuần từ sáng sớm cho tới 2 giờ chiều, các bạn nhớ thời gian họp chợ nhé. Mình khuyên nên đi chợ buổi sớm, như vậy mới có nhiều đồ để chọn và các loại đồ ăn cũng tươi ngon hơn.

Chợ phiên Bắc Hà họp ngay tại trung tâm thị trấn Bắc Hà, cách trung tâm thành phố Lào Cai khoảng 60km. Nếu muốn tham gia phiên chợ sớm thì các bạn phải ở lại thị trấn Bắc Hà từ đêm thứ bảy hôm trước.

7. Hấp dẫn hương vị thịt lợn muối vùng cao

Từ lâu, thịt lợn đã được biết đến là một món ăn quen thuộc dân dã với người dân Việt Nam và cũng là một thứ thực phẩm có nhiều cách chế biến thành các món ăn nhất. Ở miền cao Sa Pa có món thịt lợn muối rất thú vị, ngoài vị béo của thịt thì món ăn này còn nổi bật mùi thơm của các loại lá gia vị nữa.

Thịt lợn muối được người dân vùng cao chế biến hết sức đơn giản với những gia vị có sẵn như lá quế, lá mít, lá trầu không, ớt tươi, riềng và rượu cái nếp. Các loại lá này đem phơi khô và giã nhỏ, còn thịt lợn được thái vừa miếng rồi đổ rượu cái ướp cùng muối thật đậm, trộn lẫn các loại lá gia vị khô được giã nhỏ. Cuối cùng, người ta cho thịt vào hũ hoặc lọ từ một đến hai tuần là sử dụng được.

dac-san-sapa-lao-cai-11

Bạn hãy đăng nhập vào Facebook để thực hiện bình luận và chia sẻ bản tin này với bạn bè.

  • Đối tác - Liên kết