A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Undefined index: level

Filename: controllers/home.php

Line Number: 1105

A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Undefined index: parent_id

Filename: controllers/home.php

Line Number: 1110

A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Undefined index: parent_code

Filename: controllers/home.php

Line Number: 1111

NỖI NIỀM CỦA THANH ĐỒNG NGÔ THUẬN HẢI VÀ TRĂN TRỞ VỀ CÔNG TÁC BẢO TỒN NHỮNG NÉT CỔ CỦA VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ MẪU NGƯỜI VIỆT - hanghoavacongluan.vn

A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Undefined index: code

Filename: doanhnhan/detailnews.php

Line Number: 3

NỖI NIỀM CỦA THANH ĐỒNG NGÔ THUẬN HẢI VÀ TRĂN TRỞ VỀ CÔNG TÁC BẢO TỒN NHỮNG NÉT CỔ CỦA VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG THỜ MẪU NGƯỜI VIỆT

09:38:27 | 03/07/2018

Thờ Mẫu là một nét đẹp văn hóa rất đặc biệt của Việt Nam. Sự hình thành của Đạo Mẫu khởi phát cũng không nằm ngoài bối cảnh chung của sự hình thành tôn giáo, tín ngưỡng của nhân loại. Do đó một hình thức không thể thiếu trong các nghi lễ của Đạo Mẫu là hình thức hầu đồng của những đồng cô, đồng cậu.

Phóng viên có buổi trao đổi với thanh đồng Ngô Thuận Hải – người có 8 năm cống hiến cho phong tục thờ Mẫu, từ đó, có cái nhìn đúng đắn về hiện tượng tín ngưỡng, văn hóa, tránh các hoạt động biến tướng, lợi dụng đồng - cốt để tuyên truyền mê tín dị đoan, trục lợi…

 

Thanh đồng Ngô Thuận Hải

 

Duyên nghiệp…

Cởi mở và thân thiện, đó là những ấn tượng đầu tiên của chúng tôi khi được cụ đồng giới thiệu đến gặp gỡ với cậu Hải. Cậu đồng Ngô Thuận Hải  sinh năm 1996, cậu có dáng người nhỏ nhắn, thư sinh, nho nhã nhưng ai biết sâu trong đó là cả những nỗi niềm. Chia sẻ với chúng tôi về căn duyên đến với nghi lễ hầu đồng của thanh đồng Ngô Thuận Hải, cậu cho biết những người như cậu trước hết phải có một nghiệp nhất định mà đây là nghiệp chọn người chứ ko phải người chọn nghiệp. Có 1 số ý kiến cho rằng hầu đồng là mê tín dị đoan là ko có thật nhưng chỉ những người tin về mặt tâm linh thì mới có thể nghiệm được ra rất nhiều điều huyền bí trong cái mà người ta gọi là nghiệp này.

 

Từ nhỏ cậu Ngô Thuận Hải đã có duyên nghiệp với đạo mẫu

 

Từ khi chập chững đi học, cậu Hải đã bén duyên với đạo Mẫu, đã tự cảm nhận mình khác những các bạn cùng trang lứa, thường được các vị phật, thánh hiện về dạy âm, những kiến thức về đạo Mẫu. Năm 6 tuổi, cậu bị viêm phổi và hen suyễn, cơ thể trở nên gầy yếu, xanh xao. Gia đình của cậu vì lo lắng cho cậu đã mang con đi khắp các nơi để tìm ra nguyên nhân.

Sau một thời gian chữa về đông y tây y, bệnh tình của cậu cũng không có dấu hiệu thuyên giảm. Suốt 15 năm trời chạy chữa tưởng chừng như vô vọng vì vậy gia đình cậu ra xuất thủ trình đồng hầu Mẫu với đồng thầy Bùi Đức Chiến ( Hải Phòng). Sau khi được chữa về tâm linh cậu hoàn toàn khoẻ mạnh và không còn như trước nữa từ đó cậu đến với nghi thức hầu đồng....

Cậu Hải cũng cho biết, hiện nay cậu đang theo con đường hướng dẫn dạy bảo tâm linh từ Đại đức Thích  Khai Từ, hiện đang là trụ trì chùa Trúc Lâm Cô Tô kiêm Ủy viên Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Quảng Ninh, phó trưởng Ban Trị sự  GHPGVN của huyện đảo Cô Tô. Thầy nhận cậu Hải là đệ tử, giảng dạy cho cậu những điều hay, lẽ phải và phụ giúp thầy những công việc trong chùa…

 

Xã hội nhiều người vẫn chưa công nhận hầu đồng, đạo Mẫu là tín ngưỡng văn hóa tâm linh của người Việt, mà coi đó là mê tín dị đoan. Chính vì vậy, rất nhiều lần cậu bị gia đình và mọi người xa lánh, hắt hủi, những lúc như đó cậu cảm thấy rất buồn. Nhưng cái tâm đã giúp cậu vượt qua tất cả, cậu vẫn quyết tâm theo hầu thánh Mẫu, mong muốn đạo Mẫu được nhiều người biết đến hơn nữa. Nhờ cha thương mẹ độ, hiện tại cậu vừa phụng sự việc thánh, cậu còn đi làm thêm để kiếm thêm thu nhập để nuôi sống bản thân và để tôn ấp lập thờ bản tự, xây dựng lại bản đền Hương Sơn, nơi cậu làm thủ nhang.

 

 

Ngã ba cầu trắng đi vào

Hỏi thăm Đền Chúa Cà phê Linh Từ”

Được biết, ngôi đền Hương Sơn hay còn gọi là Phúc Đức Linh Ứng Điện, nơi thanh đồng Ngô Thuận Hải làm thủ nhang phụng thờ Chúa Bà Cà Phê, được cố đồng đền bà Nguyễn Thị Trường thờ phụng cách đây 30 năm. Sau khi cụ thâu thần thị tịch về chầu tiên tổ, phật thánh thì bản đền không có ai trông coi, thờ phụng.

Giờ đây khi cậu Hải đã là 1 đồng thầy có tâm đức, cậu bỏ tất cả thời gian và tiền bạc để xây dựng lại ngôi đền Hương Sơn, để con nhang đệ tử cả nước có thể đến cúng lễ. Cậu đã cứu bao cảnh cơ đầy, khổ sở. Không có tiền thì cậu cho tiền để làm  lễ. Còn khi làm cho con nhang thì cậu chỉ giúp đỡ họ thôi, làm cho đúng trách nhiệm của con nhà ông Thánh, cứu người khổ độ chúng sanh. Những người ăn lộc Thánh như cậu phải đặt cái tâm lên đầu, không để những cám dỗ làm cho u mê, đi sai hướng.

…và những trăn trở

Theo cậu Hải, ở nước ta tồn tại 3 tôn giáo chủ yếu là đạo phật, đạo thiên chúa và đạo mẫu. Không có đạo nào hướng con người đến những thứ xấu xa cả mà đưa người ta tới những điều tốt đẹp, điều thiện. Đạo xấu hay đạo tốt đều là ở cái tâm của con người hành đạo. Tâm là cái gốc của con người, có thể thiên biến vạn hóa như tính cách của con người ấy, con người muốn hướng thiện thì phải có cái tâm chân thành, không vụ lợi, không ác độc. “ Có thể thấy rằng từ trước đến nay chúng ta tu theo đạo phật mà mưu cầu giải thoát để vượt lên tất cả mọi người, trở thành bậc tiên thánh, chính vì Đạo làm người mà các bậc tiền bối mới có thể thành tiên, thành Thánh được” – cậu chia sẻ.

 

Đã nhiều năm, tín ngưỡng thờ Mẫu và hát Chầu văn bị kỳ thị và được xem là một hình thức mê tín dị đoan. Cũng bởi vì, có không ít người hành Đạo nhưng không hiểu Đạo, không hiểu về tín ngưỡng thờ Mẫu hoặc cố tình “lợi dụng” Thánh để trục lợi cá nhân do vậy thực hành nghi lễ sai, làm sai lệch giá trị của Đạo Mẫu. Điều này khiến không ít thanh đồng chân chính phải băn khoăn, trăn trở. Phật, thánh đã giao cho những người trần mắt thịt như cậu trách nhiệm làm phúc cứu người, vì vậy mình phải nhất tâm tuân theo. Đây là căn duyên, thực sự phải làm thì nên làm, nếu làm trái thì sẽ xảy ra nhiều chuyện không an.

 

Cậu Hải hóa thân trong các giá hầu

 

Nói rõ hơn về điều này, cậu Hải cho biết nhiều thanh đồng khi thực hành các nghi lễ thờ Mẫu sai quy cách thậm chí biến tướng. Ví dụ như thực trạng ngày nay nhiều  bà đồng dựa vào đất lề quê thói, tự tiện hầu thánh Mẫu Đệ Tam, hoặc hầu Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu… Có bà đồng 40 năm đồng đòi hầu khai quang bản tự tại chùa nhưng mọi người không đồng ý lại bảo Mẫu báo là phải hầu như thế là không đúng, vì nếu báo tất nhiên Mẫu phải báo cho thầy chùa biết nhưng đằng này lại không, như thế là mượn bóng thánh để che mắt thiên hạ, hù dọa mọi người. Trang phục không đúng quy cách, biến tướng. như ngày xưa hầu Cô Bơ nét cổ thì khăn trắng áo xếp hải phượng, còn đến ngày nay thì Cô Bơ lại vận trang phục như là cô dâu tân thời; tay áo búp măng của chầu Bà chỉ ngắn 1 gang tay nhưng có người lại để dài hàng thước, rồi đuôi áo, chỉ mấy chục phân nhưng lại dài 4 mét.

Đó là các thầy đồng làm lễ, còn hát văn sai cũng gây ảnh hưởng rất là nhiều. Không nói tới các nghệ nhân hát văn lâu năm, có tên tuổi, những cung văn khi không hiểu rõ thanh điệu, giá hầu mà khi đang hầu cô Bé Cửa Suốt lại thỉnh văn Cô Bơ, cô bé Thượng Ngàn...làm cho tín ngưỡng và những lễ nghi sai hướng hết.

Ngay cả trong múa cũng đang biến tướng. Ai thích múa sao thì múa, ngang cũng được, múa dọc cũng được. Đó là sai. Biến tướng nữa là thánh ngự đồng không chuẩn mực, mượn lời thánh phán truyền để đòi lễ cao. Lễ là tiền nhưng tùy tiền biện lễ chứ không thể phán truyền để mưu lợi.

Hoặc là khi phát lộc, trước tiên là nên dâng lên phật thánh, thủ nhang hoặc thầy bản tự, đó mới là đúng quy cách. Nhưng do tính bảo thủ của các thanh đồng khi làm lễ, những lễ lớn, tiền lớn có giá trị thì lại phát hết cho người nhà, người ngoài chỉ được nhận những tờ tiền giá trị nhỏ 1,2 ngàn, đôi khi tiền còn ném rải rác xuống dưới, vào mặt các thầy chùa. Nếu như vậy, lộc thánh đâu phải là chía đều cho mọi người mà là cho người thân mà lại hoàn toàn làm trái những giá trị mà các nghi lễ trong đạo Mẫu đem lại.

 

Điều này cũng thực sự đáng buồn bởi sự thiếu hiểu biết về một giá trị văn hóa của dân tộc. Khách du lich, những con nhang, đệ tử không hiểu biết nhiều về từng lễ nghi, khi chứng kiến những điều như vậy sẽ nghĩ sai về tín ngưỡng của người Việt ta. Ngay bản thân cậu Hải cũng phải thường xuyên học hỏi từ những cụ đồng cao tuổi về những nét đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu, mang đạo Mẫu của người Việt đi xa hơn nữa, trường tồn mãi với thời gian.

 

 

 

Cậu Hải rất trăn trở về công tác bảo tồn những giá trị văn hóa đạo Mẫu

 

Cậu Hải chia sẻ: “ Hầu đồng là phải chuẩn, không được biến dạng trong mọi hình thức, không được thương mại hóa phong tục làm mất đi giá trị lâu đời đạo Mẫu. Thờ Mẫu là một nghi thức lâu đời được truyền lại cho đến bây giờ. Thực ra xã hội bây giờ ngày càng phát triển, đời sống người dân nâng cao, nhu cầu ngày càng đa dạng và phong phú, nhưng thiết nghĩ việc đặt ra hình thức như là mã to hay mã đẹp thì không cần thiết. Quan trọng nhất là người thực hành tín ngưỡng phải có nhận thức đúng đắn khi mình hầu Mẫu, hầu Thánh chứ không mang tính chất là khoe về tiền của hay lợi dụng tín ngưỡng.

 

Rõ ràng, lên đồng, hát văn là phần không thể thiếu của một tín ngưỡng tâm linh, thuộc về dân tộc Việt Nam, mà chan hòa trong đó là những giá trị văn hóa, đạo đức, tinh thần đậm đà bản sắc dân tộc. Ngày xuân, người người đi lễ chùa, thắp hương ở các đình, đền thường được thưởng ngoạn nét độc đáo của loại hình văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh này, ra về sẽ thấy lòng thư thái. Ngày lễ, các con nhang đệ tử xin thần linh được ban phát tài lộc, sức khỏe hạnh phúc. Đó chình là cội nguồn những nét văn hóa đặc trưng của dân tộc ta cần gìn giữ và phát triển.

 

 

Cậu Hải làm lễ ban phát tài lộc, sức khỏe cho con nhang, đệ tử

 

Ngày nay tín ngưỡng thờ Mẫu và hình thức lên đồng đã được  UNESCO công nhận là văn hóa phi vật thể của nhân loại mà chỉ có duy nhất tại Việt Nam. Thành quả đó chính là nhờ những thanh đồng chân chính có tâm có tài như cậu đồng Ngô Thuận Hải đóng góp để xây dựng và bảo tồn văn hóa đạo mẫu tâm linh. Để tín ngưỡng thờ Mẫu giữ được những giá trị truyền thống, phù hợp với thuần phong mỹ tục, theo nhiều nhà nghiên cứu, quản lý văn hóa thì cần xây dụng quy ước cho việc tổ chức nghi lễ lên đồng từ lễ vật cung tiến, hàng mã, phục trang, hóa trang, vũ đạo, âm nhạc, cách thức ban phát lộc thánh…, xây dựng những văn hầu thanh lịch, tránh phô diễn, trục lợi các nhân trong các hoạt động liên quan đến tín ngưỡng thờ Mẫu.

 

Tục thờ Mẫu với đặc thù của mình đã thể hiện một cách độc đáo tinh thần yêu nước, đạo lý uống nước nhớ nguồn qua việc tôn vinh những người có công với đất nước. Điều đó được thể hiện sinh động qua hệ thống các nhân vật trong điện thờ Mẫu thuộc hàng quan, hàng chầu, hàng ông hoàng… Họ là đại diện cho các thế hệ người Việt qua các thời kỳ lịch sử đã anh dũng chiến đấu hy sinh vì một nền độc lập, tự do của dân tộc. Đó là Quan Đệ tam liên quan đến hình tượng người chiến sĩ hy sinh trong trận mạc thân một nơi, đầu một nẻo mà câu chuyện về họ có thể tìm thấy trong dân gian nhiều địa phương từ thời thượng cổ cho đến hai cuộc kháng chiến vừa qua.

 

Một số hình ảnh giản dị của cậu Hải khi hầu thánh, từ mâm trầu cau tới mâm sơn trang

 

Trong tục thờ Mẫu, nét đẹp đó thể hiện ở sự gắn kết giữa những người cùng hội cùng thuyền – những người được coi là đối tượng “yếu thế” trong xã hội với tư cách là các đồng cô, bóng cậu. Họ là những người có những biểu hiện lệch chuẩn về tâm sinh lý. Họ đến với Mẫu như là một cách để chữa bệnh – giải tỏa về ẩn ức, đồng thời cũng là để có cơ hội được chia sẻ với những người cùng cảnh ngộ. Và như vậy, đằng sau nét đẹp trong văn hóa ứng xử giữa thần linh với con người, giữa con người với thần linh còn có sự hòa đồng cảm thông giữa những người cùng cảnh ngộ. Điều đó làm nên nét riêng của tục thờ Mẫu so với các tôn giáo tín ngưỡng khác.

Bảo tồn và phát huy nét đẹp trong tục thờ Mẫu của người Việt là một việc làm thiết thực góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hóa và toàn cầu hóa. Công việc này đòi hỏi sự đóng góp công sức của nhiều người mà hơn ai hết các thanh đồng với tư cách là những người trong cuộc cần có nhiều nỗ lực nhất. Sự quan tâm của nhiều đối tượng như nhà quản lý, nhà nghiên cứu, giới nghệ sĩ…sẽ là một cách để giúp cho tục thờ Mẫu ngày một khẳng định vị trí của mình trong đời sống tinh thần của người dân và đặc biệt là khẳng định giá trị của tục thờ Mẫu trong văn hóa Việt Nam.

Hiện nay, thanh đồng NgôThuận Hải đang thực hiện việc tu bổ, xây dựng lại đền Hương Sơn. Bạn đọc, con nhang, đệ tử quan tâm ủng hộ tới công tác xây dựng ngôi đền này, cùng chung tay góp sức phát triển những giá trị văn hóa tâm linh của đất nước có thể liên hệ trực tiếp với cậu Hải. Ngoài ra cậu Hải không tham gia các hoạt động diễn xướng mà các tổ chức khác đề ra, tránh trường hợp lấy tên của hội di sản hoặc CLB bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu để trục lợi làm mất đi giá trị nhân văn của đạo Mẫu ngày nay.

Thanh đồng Ngô Thuận Hải

Địa chỉ: Hương Sơn Vọng Từ, Hà Tu, Hạ Long, Quảng Ninh

Bạn hãy đăng nhập vào Facebook để thực hiện bình luận và chia sẻ bản tin này với bạn bè.

  • Đối tác - Liên kết